Khi tép chết, việc đầu tiên là đo nước, không phải thêm thuốc. Chết hàng loạt trong vài giờ thường do nhiễm độc hoặc sốc. Chết rải rác mỗi ngày một con thường do thông số trôi dần hoặc hồ thiếu thức ăn tự nhiên.
Việc cần làm ngay
- Vớt hết xác tép.
- Đo nhiệt độ, NH3, NO2, NO3, pH, TDS và ghi lại.
- Ngừng cho ăn.
- Tăng sủi khí.
- Nhớ lại 48 giờ qua: có thay nước, vệ sinh lọc, thêm cây, thêm tép, đổi thức ăn, xịt thuốc muỗi, sơn sửa trong nhà không?
Chết hàng loạt trong vài giờ đến một ngày
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Xử lý |
|---|---|---|
| Tép bơi loạn, bật lên mặt nước, co giật | Nhiễm hóa chất: thuốc xịt côn trùng, xà phòng, kim loại từ cây hoặc đồ trang trí mới | Thay 20 – 30% nước bằng nước đã pha đúng thông số, lặp lại sau vài giờ. Đặt than hoạt tính vào lọc. Tìm và loại nguồn gây nhiễm. |
| NH3 hoặc NO2 trên 0 | Hệ vi sinh sập do rửa lọc quá sạch, lọc ngừng lâu, xác chết hoặc thức ăn thừa | Thay 10 – 15% mỗi ngày, ngừng cho ăn, bổ sung men vi sinh (Seachem Stability hoặc BioDigest), không đụng vào lọc. |
| Nhiệt độ trên 32 °C hoặc dưới 24 °C | Sưởi hỏng, trời nóng, mất điện | Đưa nhiệt độ về từ từ, không quá 1 °C mỗi giờ. |
| Xảy ra ngay sau khi thay nước | Nước mới lệch nhiệt độ, TDS hoặc pH; thay quá nhiều | Không thay thêm. Giữ hồ ổn định và theo dõi. |
Thay 20 – 30% nước chỉ áp dụng khi nghi nhiễm độc, vì lúc đó chất độc nguy hiểm hơn cú sốc do thay nước. Trong các trường hợp khác vẫn giữ mức 10%.
Chết rải rác, mỗi ngày hoặc vài ngày một con
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Xử lý |
|---|---|---|
| Xác có vòng trắng ngang lưng, hoặc chết khi đang lột dở | Lột vỏ thất bại do GH, TDS lệch hoặc dao động | Đo GH, KH, TDS. Đưa về mức chuẩn dần qua các lần thay 10%. Kiểm tra lại việc châm bù có dùng nước RO không. |
| TDS cao hơn nước mới pha trên 20% | Tích tụ chất thải hoặc châm bù bằng nước có khoáng | Thay 10% mỗi 2 – 3 ngày cho đến khi về mức. |
| NO3 trên 10 ppm | Cho ăn dư, mật độ cao, thay nước thưa | Giảm ăn, thay nước đều. |
| Tép gầy, nhạt màu, bu kín thức ăn | Hồ non hoặc quá đông, thiếu màng vi sinh | Thêm đá, giảm mật độ, bổ sung thức ăn bột lượng nhỏ. |
| Tép mới mua chết dần trong 2 tuần đầu | Sốc vận chuyển, khác thông số hồ cũ, tép đánh bắt tự nhiên | Giữ hồ ổn định, không can thiệp thêm. Lần sau thuần nước lâu hơn và hỏi kỹ thông số của người bán. |
| Thân đục trắng như sữa, hoặc có đốm lạ | Bệnh | Xem Bệnh và ký sinh thường gặp. |
Điều không nên làm
- Thay nước lớn khi chưa đo và chưa có lý do rõ ràng.
- Đổ thuốc hoặc chế phẩm “cứu tép” khi chưa biết nguyên nhân.
- Thay đổi nhiều thứ cùng lúc. Bạn sẽ không biết điều gì có tác dụng.