Tép Sulawesi · Tép màu · Tép ong

Tép Sulawesi đang biến mất ngoài tự nhiên

Phần lớn các loài tép Sulawesi được nuôi phổ biến đều đang ở mức Cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ IUCN. Tép chân trắng Caridina dennerli, quen thuộc với tên White Sock, không còn được ghi nhận ngoài tự nhiên từ năm 2013.

Mức đe dọa của từng loài

LoàiTên thương mạiMức IUCN
Caridina dennerliWhite Sock, CardinalCực kỳ nguy cấp, có thể đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên (2018)
Caridina woltereckaeHarlequinCực kỳ nguy cấp
Caridina spinataYellow Nose, Yellow CheekCực kỳ nguy cấp
Caridina glaubrechtiOrchidCực kỳ nguy cấp (2019)
Caridina striataRedlineCực kỳ nguy cấp (2019)
Caridina loehaeMini BlueCực kỳ nguy cấp
Caridina spongicolatép bọt biểnCực kỳ nguy cấp (2018)
Caridina masapiít gặp trong buôn bánCực kỳ nguy cấp (2019)
6 loài cũ của hồ Poso, gồm Caridina caeruleaBlue Leg PosoSắp nguy cấp

Vì sao tép biến mất?

  • Khai thác niken: quanh hồ Matano có mỏ niken; ô nhiễm từ khai thác niken là mối đe dọa được nêu cho nhiều loài tép hệ hồ Malili. Quanh hồ Poso, khai thác niken cũng là một nguyên nhân phá rừng.
  • Cá ngoại lai: cá la hán (flowerhorn) và cá chim trắng (pacu) được thả vào hệ hồ Malili, ăn tép và tranh thức ăn. Ở hồ Poso là rô phi và cá chép.
  • Phú dưỡng và ô nhiễm: hoạt động của người dân quanh hồ làm tăng dinh dưỡng trong những hồ vốn siêu nghèo dinh dưỡng.
  • Thủy điện: các nhà máy thủy điện ở bờ nam hồ Matano và dự án 515 MW ở hồ Poso ảnh hưởng tới nơi sống của tép và cá.
  • Bắt quá mức để bán làm cảnh: màu sắc đẹp khiến tép bị bắt nhiều, trong khi mỗi lứa chỉ có vài chục trứng.

Đang có ai bảo vệ chúng?

  • Hồ Matano: từ cuối năm 2024, nhóm Zoological Community of Celebes với tài trợ của quỹ bảo tồn loài MBZ đã bắt bỏ khoảng 50 kg cá la hán, tổ chức thi bắn cá bằng xiên cho người dân để giảm cá la hán mà không bắt phải tép, và lên kế hoạch lập vùng sinh sản an toàn.
  • Hồ Poso: giai đoạn 2023 – 2024, một dự án của IUCN SOS khảo sát quần thể tép, lập bản đồ vùng cần bảo vệ và soạn sách nhận dạng tép cho người dân.

Người nuôi có thể làm gì?

  1. Mua tép sinh sản trong hồ nuôi thay vì tép bắt từ tự nhiên. Hỏi người bán nguồn gốc trước khi mua.
  2. Nhân giống và chia sẻ cho người chơi khác, để nhu cầu được đáp ứng từ hồ nuôi.
  3. Giữ dòng thuần: nuôi riêng từng dòng. Xem Lai tạo: vì sao phải nuôi riêng từng dòng.
  4. Không thả tép, ốc, cá hay cây thủy sinh ra sông hồ tự nhiên, kể cả ở Việt Nam: cá la hán là cá cảnh lai tạo, có mặt ở hồ Matano là do bị thả ra.

Nguồn tham khảo