Các loài tép Sulawesi là họ hàng rất gần nhau, và ngay ngoài tự nhiên đã có dấu hiệu chúng lai với nhau. Trong hồ nuôi không có ranh giới tự nhiên nào ngăn cách, nên nuôi chung nhiều dòng rất dễ cho ra đời con lai mất màu và hoa văn đặc trưng.
Ngoài tự nhiên, các loài vẫn có thể lai
Ở hồ Poso, phân tích DNA cho thấy cả 11 loài tép cùng một gốc, nhưng chỉ 4 loài có DNA tách gọn thành nhánh riêng. Nhóm nghiên cứu nêu ba khả năng: các loài đã lai với nhau, các loài tách ra quá gần đây nên DNA chưa kịp phân hóa, hoặc ranh giới giữa các loài chưa cố định.
Ở hệ hồ Malili, phần lớn các loài có hoa văn riêng là loài chuyên một kiểu nơi sống, mỗi loài chiếm một vùng hẹp. Chính sự tách biệt về nơi sống giúp các loài giữ được đặc điểm riêng.
Trong hồ nuôi, rào cản đó biến mất
Trong một hồ kính vài chục lít, tép của nhiều dòng sống chung trên cùng một tảng đá, ăn chung một lớp màng vi sinh. Không còn khoảng cách hay khác biệt nơi sống nào ngăn chúng gặp nhau. Vì vậy, dù hai dòng có lai được hay không, cách an toàn nhất vẫn là không cho chúng có cơ hội.
Những trường hợp cần đặc biệt tránh
- Các dòng chọn lọc từ tép chân trắng: Blue Ghost, White Ghost, Yellow Ghost, Blue Sky và Oiran theo nơi bán đều có gốc từ Caridina dennerli. Nuôi chung với nhau hoặc với White Sock, đời con thường không giữ được màu.
- Các dòng cùng hồ Poso: Blue Leg Poso và các loài khác của hồ Poso, vì bằng chứng lai tự nhiên ở trên.
- Hai nhóm khoáng khác nhau: dòng dùng khoáng 7.5 và dòng dùng khoáng 8.5 cần mức pH khác nhau, nên không nuôi chung dù không lai.
Cách giữ dòng thuần
- Mỗi dòng một hồ. Nếu chỉ có một hồ, chỉ nuôi một dòng.
- Ghi nhãn từng hồ: tên dòng, nơi mua, ngày mua, nguồn gốc (bắt từ tự nhiên hay sinh sản trong hồ nuôi).
- Chọn con giống: giữ lại những con có màu và hoa văn rõ, đúng đặc điểm của dòng; tách các con lệch màu sang hồ khác.
- Bổ sung tép cùng dòng từ nguồn khác sau vài thế hệ để tránh cận huyết. Đây là kinh nghiệm thường gặp của người nhân giống, chưa có nghiên cứu riêng cho tép Sulawesi.
- Không bán tép lai dưới tên dòng thuần. Nếu có đời con lai, ghi rõ là tép lai.